Επιστροφή στο διάβασμα μετά τις διακοπές: πώς ο μαθητής ξαναβρίσκει τον ρυθμό του
Το τέλος του Αυγούστου έχει μια δική του αίσθηση. Οι μέρες παραμένουν καλοκαιρινές, όμως ημερολόγια, βιβλία και τετράδια αρχίζουν σιγά σιγά να επιστρέφουν στην καθημερινότητα.
Για έναν μαθητή, η επιστροφή στο διάβασμα μετά τις διακοπές δεν χρειάζεται να γίνει απότομα. Ύστερα από εβδομάδες ξεκούρασης, είναι φυσικό να απαιτείται χρόνος μέχρι να επανέλθουν η συγκέντρωση, η οργάνωση και η καθημερινή συνήθεια της μελέτης.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να καλυφθούν όλα μέσα σε λίγες ημέρες.
Είναι να ξαναβρεθεί ο ρυθμός.
Γιατί η επιστροφή στο διάβασμα χρειάζεται χρόνο
Το καλοκαίρι αλλάζει την καθημερινότητα ενός παιδιού. Οι ώρες ύπνου μετακινούνται, το πρόγραμμα γίνεται πιο ελεύθερο και η συνεχής πνευματική προσπάθεια περιορίζεται.
Γι’ αυτό η απαίτηση για πολλές ώρες μελέτης από την πρώτη ημέρα μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα: ο μαθητής κουράζεται, απογοητεύεται και αισθάνεται ότι έχει «ξεχάσει να διαβάζει».
Στην πραγματικότητα, αυτό που χρειάζεται να επανέλθει πρώτο δεν είναι η ύλη αλλά η συνήθεια.
Ένα συγκεκριμένο ωράριο, ένα τακτοποιημένο γραφείο και ένας μικρός καθημερινός στόχος μπορούν να αποτελέσουν πολύ καλύτερη αρχή από ένα εξαντλητικό πρόγραμμα.
Πότε πρέπει να αρχίσει το διάβασμα μετά τις καλοκαιρινές διακοπές;
Δεν υπάρχει μία ημερομηνία κατάλληλη για όλους τους μαθητές.
Μια σταδιακή επανεκκίνηση προς το τέλος Αυγούστου μπορεί, όμως, να βοηθήσει τον μαθητή να προσαρμοστεί πριν επιστρέψει πλήρως στις σχολικές του υποχρεώσεις.
Στην αρχή αρκούν απλές κινήσεις:
τακτοποίηση βιβλίων και σημειώσεων,
μικρές επαναλήψεις,
ανάκληση βασικών εννοιών,
λίγες στοχευμένες ασκήσεις,
σταδιακή επαναφορά σταθερού ωραρίου.
Δεν χρειάζεται να μετατραπεί ο Αύγουστος σε Σεπτέμβριο μέσα σε μία ημέρα.
Χρειάζεται επανάληψη πριν ανοίξουν τα σχολεία;
Η επανάληψη μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν έχει συγκεκριμένο σκοπό.
Δεν σημαίνει ότι ο μαθητής πρέπει να ξαναδιαβάσει ολόκληρη την προηγούμενη χρονιά. Πολύ πιο αποτελεσματικό είναι να εντοπιστούν βασικά σημεία που θα χρειαστούν στη συνέχεια.
Στα φιλολογικά μαθήματα, για παράδειγμα, η επιστροφή μπορεί να περιλαμβάνει ανάκληση βασικών στοιχείων γραμματικής και συντακτικού, επαφή με ένα κείμενο, σύντομες ασκήσεις κατανόησης ή επανάληψη της μεθοδολογίας που έχει ήδη διδαχθεί ο μαθητής.
Η σωστή επανάληψη δεν προσπαθεί να καλύψει τα πάντα. Ενεργοποιεί ξανά όσα ο μαθητής ήδη γνωρίζει.
Πόσες ώρες πρέπει να διαβάζει ένας μαθητής μετά τις διακοπές;
Δεν υπάρχει ένας αριθμός ωρών που να είναι κατάλληλος για κάθε ηλικία και κάθε μαθητή.
Στις πρώτες ημέρες μεγαλύτερη σημασία έχει η συνέπεια από τη διάρκεια.
Ένα σύντομο, συγκεντρωμένο διάστημα μελέτης με συγκεκριμένο στόχο μπορεί να είναι περισσότερο χρήσιμο από πολλές ώρες μπροστά σε ανοιχτά βιβλία χωρίς ουσιαστική συγκέντρωση.
Σταδιακά, καθώς επανέρχεται η αντοχή, μπορεί να αυξάνεται και ο χρόνος.
Έτσι η μελέτη ξαναγίνεται μέρος της ημέρας χωρίς να βιώνεται ως απότομη διακοπή του καλοκαιριού.
Η Γ΄ Λυκείου είναι διαφορετική περίπτωση
Για τους μαθητές της Γ΄ Λυκείου, η επιστροφή έχει διαφορετικό βάρος.
Η προετοιμασία για τις Πανελλαδικές απαιτεί συνέχεια, οργάνωση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η λύση βρίσκεται στην πίεση από τις πρώτες ημέρες.
Αντίθετα, η αρχή της περιόδου είναι κατάλληλη για να μπουν καθαρά θεμέλια:
στόχος → πρόγραμμα → επανάληψη → εξάσκηση → ανατροφοδότηση.
Ο μαθητής χρειάζεται να γνωρίζει τι έχει κατακτήσει, πού υπάρχουν κενά και ποιο είναι το επόμενο βήμα.
Ένα πρόγραμμα που μπορεί πραγματικά να ακολουθήσει είναι σημαντικότερο από ένα εντυπωσιακό πρόγραμμα που θα εγκαταλείψει μετά από μία εβδομάδα.
Τι σημαίνει σωστή οργάνωση της μελέτης;
Οργάνωση δεν σημαίνει ένα ημερήσιο πρόγραμμα γεμάτο από το πρωί έως το βράδυ.
Σημαίνει να γνωρίζει ο μαθητής τι πρέπει να κάνει και γιατί το κάνει.
Ένας απλός τρόπος είναι να θέτει τρία επίπεδα στόχων:
Τι πρέπει να ολοκληρώσω σήμερα;
Τι θέλω να έχω κατακτήσει μέχρι το τέλος της εβδομάδας;
Ποιο σημείο εξακολουθεί να με δυσκολεύει και χρειάζεται βοήθεια;
Με αυτόν τον τρόπο, η πρόοδος γίνεται συγκεκριμένη και ο μαθητής δεν αντιμετωπίζει τη σχολική χρονιά σαν ένα τεράστιο σύνολο υποχρεώσεων.
Ο ρόλος του καθηγητή στην επιστροφή
Στις πρώτες ημέρες, ο εκπαιδευτικός χρειάζεται πρώτα να δει πού βρίσκεται ο μαθητής.
Μια άσκηση που δεν ολοκληρώθηκε σωστά δεν αποτελεί απλώς λάθος. Δίνει πληροφορίες: τι έχει ξεχαστεί, ποια δεξιότητα χρειάζεται ενίσχυση και ποιο βήμα πρέπει να προηγηθεί του επόμενου.
Η διδασκαλία γίνεται ουσιαστικότερη όταν δεν περιορίζεται στην παράδοση ύλης αλλά προσαρμόζεται στις πραγματικές ανάγκες του μαθητή.
Ιδιαίτερα στην απαιτητική πορεία του Λυκείου, η καθοδήγηση χρειάζεται να συνδυάζει στόχους, συνέπεια και ανατροφοδότηση.
Και οι γονείς; Πώς μπορούν να βοηθήσουν;
Ο γονιός δεν χρειάζεται να αναλάβει τον ρόλο του καθηγητή.
Μπορεί όμως να βοηθήσει δημιουργώντας τις κατάλληλες συνθήκες: σταθερότητα στην καθημερινότητα, ήρεμο περιβάλλον και ενδιαφέρον για την προσπάθεια χωρίς συνεχή έλεγχο.
Αντί για το καθημερινό «πόσες ώρες διάβασες;», ίσως είναι χρησιμότερες ερωτήσεις όπως:
«Τι κατάφερες σήμερα;»
ή
«Υπάρχει κάτι στο οποίο χρειάζεσαι βοήθεια;»
Μια μικρή αλλαγή στη διατύπωση μπορεί να μεταφέρει το ενδιαφέρον από τον χρόνο που πέρασε ο μαθητής στο γραφείο στην πραγματική του πρόοδο.
Μικρά βήματα, μεγάλος στόχος
Η αρχή μιας νέας περιόδου συχνά συνοδεύεται από μεγάλες αποφάσεις: «φέτος θα διαβάζω κάθε μέρα», «δεν θα αφήνω κενά», «θα οργανωθώ καλύτερα».
Οι στόχοι έχουν αξία. Αλλά υλοποιούνται μέσα από μικρές καθημερινές πράξεις.
Μία επανάληψη.
Μία άσκηση που διορθώθηκε προσεκτικά.
Μία απορία που λύθηκε.
Μία ημέρα κατά την οποία τηρήθηκε το πρόγραμμα.
Και μετά άλλη μία.
Αυτή είναι η λογική της σταδιακής επιστροφής: δεν απαιτούμε από τον μαθητή να βρίσκεται ήδη στο τέλος της διαδρομής. Τον βοηθάμε να κάνει σωστά το επόμενο βήμα.
Συχνές ερωτήσεις για την επιστροφή στο διάβασμα
Πότε είναι καλό να ξεκινήσει ένας μαθητής διάβασμα μετά τις διακοπές;
Η κατάλληλη στιγμή εξαρτάται από την τάξη, τις ανάγκες και το πρόγραμμα του μαθητή. Μια σταδιακή επιστροφή προς το τέλος του Αυγούστου μπορεί να διευκολύνει την προσαρμογή πριν από την πλήρη έναρξη των υποχρεώσεων.
Πρέπει να κάνει πολλές ώρες επανάληψης;
Όχι απαραίτητα. Στην αρχή προέχει η επαναφορά της συγκέντρωσης και της καθημερινής συνήθειας. Η ποιότητα της μελέτης έχει μεγαλύτερη αξία από έναν αυθαίρετο αριθμό ωρών.
Τι πρέπει να επαναλάβει πρώτα;
Βασικές γνώσεις και δεξιότητες που αποτελούν προϋπόθεση για τη νέα ύλη. Η επανάληψη πρέπει να είναι στοχευμένη και όχι απλή επανάγνωση ολόκληρης της περσινής ύλης.
Τι γίνεται αν ο μαθητής έχει κενά;
Τα κενά είναι χρήσιμο να εντοπιστούν νωρίς και με ακρίβεια. Έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα κάλυψής τους χωρίς πανικό και αποσπασματικές προσπάθειες.
Πώς πρέπει να ξεκινήσει ένας μαθητής Γ΄ Λυκείου;
Με σαφή εικόνα της ύλης, συγκεκριμένους εβδομαδιαίους στόχους, οργανωμένη επανάληψη και συστηματική εξάσκηση. Η προετοιμασία για τις Πανελλαδικές είναι μακρά διαδικασία και χρειάζεται συνέπεια.
Πώς μπορούν οι γονείς να μειώσουν το άγχος της επιστροφής;
Με σταθερότητα και υποστήριξη χωρίς υπερβολικό έλεγχο. Είναι προτιμότερο να συζητούν για στόχους, δυσκολίες και πρόοδο παρά να εστιάζουν αποκλειστικά στις ώρες μελέτης.
Είναι πρόβλημα αν τις πρώτες ημέρες ο μαθητής δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί;
Όχι απαραίτητα. Μετά από μια μεγάλη περίοδο διακοπών χρειάζεται χρόνος προσαρμογής. Αν όμως η δυσκολία είναι έντονη ή επιμένει, χρειάζεται να εξεταστούν οι συγκεκριμένες αιτίες της.
Η επιστροφή είναι διαδικασία, όχι διακόπτης
Η επιστροφή στο διάβασμα μετά τις διακοπές δεν συμβαίνει σε μία ημέρα.
Χτίζεται.
Με πρόγραμμα που μπορεί να τηρηθεί, με ουσιαστική επανάληψη, με σωστή καθοδήγηση και —κυρίως— με μικρούς στόχους που επιτρέπουν στον μαθητή να βλέπει την πρόοδό του.
Στο Φιλολογικό Διδασκαλείο, η επιστροφή στην προετοιμασία σημαίνει ακριβώς αυτό: να συνεχίσουμε από το σημείο στο οποίο βρίσκεται κάθε μαθητής, οργανωμένα και βήμα βήμα.
Γιατί μια καλή σχολική χρονιά δεν αρχίζει με πίεση.
Αρχίζει με κατεύθυνση.
Δείτε επίσης:
Σχόλια