top of page

Η στάση των γονέων και των εκπαιδευτικών απέναντι στην εφηβεία

Η στάση των γονέων και των εκπαιδευτικών απέναντι στην εφηβεία των παιδιών τους και των μαθητών / μαθητριών τους αντίστοιχα δεν μπορεί να είναι ομοιόμορφη, απλά γιατί κάθε έφηβος είναι ξεχωριστή περίπτωση και δεν επιδέχεται την αντίληψη της εφαρμογής γενικών κανόνων.

Υπάρχουν μερικές βασικές αρχές, οι οποίες αποτελούν το υπόστρωμα για την επιμέρους εξειδίκευση που θα εφαρμόζεται σε κάθε άτομο. Θα πρέπει να σημειωθεί εξ αρχής ότι η διαμόρφωση μιας σωστής στάσης είναι πιο εύκολη στην περίπτωση των εκπαιδευτικών, γιατί οι έφηβοι εκδηλώνουν την ανήσυχη και έντονα διεγερμένη κατάστασή τους με πολύ πιο οξύ τρόπο στους κόλπους της οικογένειας από ό,τι στο σχολείο.

1.Οι γονείς αλλά και εκπαιδευτικοί πρέπει να επιδείξουν κατανόηση, υπομονή και βαθιά επίγνωση του πολυσύνθετου τοπίου της εφηβείας. Και αυτή η κατανόηση θα πρέπει να στηριχτεί σε δύο βασικά στοιχεία. α) Κανένας δεν γνωρίζει τον τρόπο συμπεριφοράς σε κάθε εκδοχή της εφηβικής έκφρασης και η όποια γνώση μας είναι απόλυτα σχετική. β) Είναι προτιμότερη μια εφηβεία με εντάσεις, ανεξάρτητα αν αυτό σημαίνει και ένα ψυχολογικό κόστος για τους μεγάλους, από μια εφηβεία καθηλωμένη που δεν θα την πάρουμε χαμπάρι ούτε στην οικογένεια ούτε στο σχολείο. 2. Η δική μας εμπειρία.Η εμπειρία που είχαμε από την «άλλη όχθη», από τη δική μας εφηβεία. Μόνο που εδώ απαιτείται μια σχετικοποίηση και μια αναγωγή στις τότε συνθήκες, γιατί οι εποχές αλλάζουν πολύ γρήγορα και δεν είναι ποτέ – αν και υπάρχουν κοινά γενικά χαρακτηριστικά – ενιαίος και διαχρονικός ο τρόπος εκδήλωσης της εφηβείας. Σ’ αυτό το σημείο η εμπειρία οφείλει να εμπλουτίζεται και από την εμπειρία άλλων περιπτώσεων του περιβάλλοντός μας κάνοντας φυσικά και τις ανάλογες αναπροσαρμογές και τροποποιήσεις. 3. Συστηματική συνεργασία γονέων και εκπαιδευτικών. Υπάρχουν ιδιαιτερότητες που εκδηλώνονται μονομερώς είτε στο σχολείο είτε στην οικογένεια, εκδηλώσεις που συχνά βοηθούν για να ερμηνεύσουμε καλύτερα τον τρόπο σκέψης και λειτουργίας των εφήβων και προφανώς να διαμορφώσουμε καλύτερη εικόνα που θα συνεργήσει στην καλύτερη στάση μας και συμπεριφορά μας. Είναι φυσικό οι εντάσεις και τα ξεσπάσματα να είναι πιο συχνά στο σπίτι από ό,τι στο σχολείο. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι μπορεί ο εκπαιδευτικός ή / και ο γονέας να ανακαλύπτει μέσα από την αλληλοενημέρωση ένα κομμάτι του πίνακα της εφηβείας του συγκεκριμένου παιδιού που δεν το ξέρει. 4. Επιλέγουμε και υιοθετούμε στάσεις για να στηρίξουμε τον νέο και τη νέα στο πέρασμά του / της απ’ αυτή τη δύσκολη περίοδο της ζωής. Ανάμεσα σε αρκετά σχετικά σημεία μπορούν να αναφερθούν και τα εξής. Η διαρκής ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της αυτοπεποίθησης του εφήβου είναι ένα βασικό μέλημα. Και αυτό δεν γίνεται με γενικές και αόριστες οδηγίες, αλλά με συγκεκριμένη κάθε φορά λειτουργία μας που δεν θα παίρνει την όψη ούτε της απόλυτης γνώσης ούτε – πολύ περισσότερο – της επιβολής αλλά θα κινείται στα όρια της γνώμης, της γνώμης με σχετική πάντα αξία.


Ο διάλογος από την πλευρά των μεγάλων είναι βασική επιδίωξη. Ακόμα και αν ο έφηβος αρκείται στο μονόλογο, εμείς οφείλουμε να καλλιεργούμε τη διαλογική συζήτηση ήπια και διαλεκτικά. Ο γονέας αλλά και ο εκπαιδευτικός οφείλουν να αναγνωρίσουν ότι ο έφηβος δεν είναι παιδί, ότι ουσιαστικά έχει εισέλθει στον κόσμο των μεγάλων και ως εκ τούτου έχει τη δική του άποψη. Ο σεβασμός των μεγάλων απέναντι στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των εφήβων και η έμπρακτη αναγνώριση του δικαιώματος να έχουν άποψη είναι συστατικός παράγοντας για την όποια σωστή αντιμετώπιση της εφηβείας.Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να οδηγούμαστε σε βίαιη καταστολή της έκφρασης των λελογισμένων επιθυμιών των εφήβων, γιατί οδηγεί σε εσωστρέφεια και σε ματαίωση των στοχεύσεών του και αυτό στη συνέχεια τροφοδοτεί την απογοήτευση και της εσωστρέφεια. Η ορμητικότητα της εφηβείας δεν είναι αποτέλεσμα μόνο των έντονων βιολογικών και πνευματικών μετασχηματισμών του εφήβου, είναι και απόρροια του πάθους για τη ζωή, του πόθου για χειραφέτηση του ανθρώπου.


Οφείλουμε να καλλιεργούμε με επιμονή και υπομονή το βασικό παιδαγωγικό αξιακό πεδίο (σεβασμός στον άλλο, αλληλεγγύη, αγάπη για τον άνθρωπο, φιλεργατικότητα, αγωνιστική στάση ζωής κλπ). Ακόμα και αν υπάρχει εναντίωση στην προσπάθειά μας, εμείς οφείλουμε με συνετό και ήπιο τρόπο να επιμένουμε διαμορφώνοντας πάντα το κατάλληλο κλίμα. Οι έφηβοι δείχνουν ότι δεν ακούνε τη γνώμη των μεγάλων αλλά ουσιαστικά συμβαίνει το αντίθετο, ειδικά όταν νιώθουν ότι η γνώμη των μεγάλων δεν είναι απόρροια μόνο της λογικής αλλά είναι και κατάθεση ψυχής και εκδήλωση αγάπης και σεβασμού. Μπροστά στην αβεβαιότητα του μέλλοντος οι έφηβοι έχουν την ανάγκη – ανεξάρτητα αν το ομολογούν ή όχι – σταθερών σημείων και αναφορών.Η εφηβεία είναι μια όμορφη περίοδος της ζωής, μια περίοδος αμφισβήτησης, άγχους και ανησυχίας αλλά και ανακάλυψης και δημιουργίας του εαυτού μας, μια περίοδος επαναστατικής διάθεσης στη σχέση μας με την κοινωνία, μια περίοδος ρομαντικής σύλληψης του κόσμου.

bottom of page